Voetbalgeweld: waarom fans zo agressief kunnen worden

voetbalgeweld

Door onze stagiaire Caroline van Ooij

Je kon er niet om heen, maar mocht je het gemist hebben: Feyenoord is afgelopen zondag kampioen geworden. Voor het eerst sinds 1999 dus de vreugde onder de Feyenoordfans kan niet op. Hoe blij ze afgelopen zondag waren, zo verdrietig waren ze nog de zondag ervoor. Toen verloor Feyenoord namelijk tegen alle verwachtingen in van Excelsior. Dit maakte de sfeer onder de Rotterdammers niet beter. In het nieuws was te zien hoe voetbalhooligans het centrum van Rotterdam onveilig maakten. Geweld tegen de ME, vandalisme en vuurwerk, het kwam allemaal voorbij. Hoe kan het toch dat mensen tot zulke vernielingen in staat zijn door een voetbalwedstrijdje? Nee, het zijn echt niet allemaal  agressieve, asociale mensen met een te hoog testosterongehalte, dat zijn er hooguit een paar. Maar hoe valt het voetbalgeweld dan wel te verklaren? Dat is precies wat ik je in dit artikel ga vertellen!

Wij versus de anderen

Laten we beginnen bij de basis, wat zorgt ervoor dat voetbalgeweld ontstaat? Van nature zijn we gewend om onze eigen identiteit te verlenen aan de groep(en) waar we bij horen. Voor een voetbalfan geldt dus dat zijn zelfconcept (deels) wordt bepaald door de prestaties van zijn club. Winnen betekent een boost voor je zelfconcept, maar verliezen is juist een bedreiging. Deze bedreiging zorgt ervoor dat je je tegen de andere club wilt afzetten, waardoor je je agressief kan gaan gedragen naar de tegenstander.

Daarnaast is er ook sprake van een sterke wij-zij cultuur. Dit houdt in dat je je eigen groep, in dit geval je mede-fans, als verschillend waarneemt van de andere groep, in dit geval de tegenstanders. Over het algemeen neem je je eigen groep als positiever en meer heterogeen waar dan de andere groep. Dit betekent dus dat je als Feyenoord fan een Ajacied negatiever beoordeelt en dit ook generaliseert naar de hele groep Ajaxfans. Deze negatieve houding ten opzichte van de andere groep lokt vervolgens ook eerder agressieve reacties uit.

Mensen zijn na-apers

Naast het bovengenoemde zijn er nog een aantal factoren die het voetbalgeweld versterken. Een daarvan is dat mensen doen wat ze zien dat andere mensen doen. In de psychologie wordt dit ook wel conformiteit genoemd. Er zijn twee verschillende oorzaken voor conformiteit, de eerste wordt de informationele invloed genoemd en de tweede wordt normatieve invloed genoemd. Informatieve invloed baseert zich op de behoefte van mensen om het juiste te doen. Dit betekent dat wanneer mensen een situatie niet helemaal begrijpen, ze graag meer informatie willen om de situatie wel te begrijpen. Dit doen ze door te kijken hoe anderen met de situatie omgaan.

Wanneer bijvoorbeeld je favoriete voetbalclub een wedstrijd heeft verloren, ben je misschien wel heel erg teleurgesteld. Als je ziet dat anderen hiermee omgaan door gewelddadig en agressief te zijn, dan ga je zelf hieraan meedoen: blijkbaar is dit een manier om met het verlies om te gaan. De tweede, normatieve invloed baseert zich op de behoefte om leuk gevonden te worden. Wanneer je vrienden over een hek klimmen in het stadion zal je eerder geneigd zijn om dit te kopiëren dan wanneer zij gewoon blijven staan.

Het gevaar van grote groepen

Als je je als individu in een grote groep bevindt ervaar je vaak een verminderd gevoel van persoonlijke identiteit en een verlaagd zelfbewustzijn. Deze staat wordt ook wel deïndividuatie genoemd. Deïndividuatie vergroot de kans op impulsieve (agressieve) acties, je verantwoordelijkheidsgevoel is namelijk lager. Je stelt jezelf dus minder aansprakelijk voor de dingen die je doet. Deïndividuatie wordt waarschijnlijker naarmate het niveau van anonimiteit en de arousal van een groep toeneemt. Bij voetbalwedstrijden is het zeer waarschijnlijk dat het arousal niveau hoog is. Voor de wedstrijd is er namelijk spanning wie gaat winnen en na afloop is er ontlading doordat jouw club gewonnen of juist verloren heeft. Daarnaast zijn er vaak ook grote groepen aanwezig. Hierdoor is de anonimiteit groot en je verantwoordelijkheidsgevoel juist laag. Daardoor zullen voetbalfans eerder geneigd zijn tot agressief gedrag.

Een fenomeen dat hierbij aansluit is groepspolarisatie. Dit is de neiging van groepsdiscussies om meer extreme beslissingen te maken dan een individu op zichzelf zou maken. Ook dit geeft een verklaring voor voetbalgeweld. Bij voetbalwedstrijden zijn altijd twee groepen aanwezig, namelijk de fans van de clubs die tegen elkaar spelen. Deze groepen hebben waarschijnlijk een negatieve en vijandige houding ten opzichte van elkaar, omdat ze allebei vinden dan hun club beter is en moet winnen. Door groepspolarisatie wordt deze houding uitvergroot. Hierdoor nemen de groepen een extremere houding aan en nemen meer risico’s waardoor de kans groter is dat ze gewelddadig worden.

We doen wat van ons verwacht wordt

Tenslotte is er nog een laatste factor die een rol speelt bij voetbalgeweld, namelijk het nieuws. Op het journaal en in de krant is vaak te lezen hoe voetbalhooligans tekeer zijn gegaan na afloop van een wedstrijd. Hierdoor ontstaat een bepaald stereotype, namelijk dat voetbalfans gewelddadig zijn. Het is bekend dat stereotypen zogenaamde self-fulfilling prophecies creëren. Dit zijn ideeën over hoe een persoon gaat handelen waardoor het waarschijnlijker wordt dat de persoon daadwerkelijk zo gaat handelen. Doordat men het stereotype heeft dat voetbalfans agressief zijn zullen ze zich ook daadwerkelijk eerder agressief gaan gedragen. Dit zou onder andere kunnen komen doordat politieagenten verwachten dat bepaalde fans agressief gaan worden. Hierdoor zijn ze geneigd een negatieve houding aan te nemen. Dit lokt vervolgens weer agressie uit bij deze fans.

Kortom, er zijn meerdere factoren die ervoor zorgen dat iemand zich agressief gedraagt. Je hoeft echt niet de kwaadste bedoelingen te hebben om tot geweld en vandalisme in staat te zijn. Zou het dan een goed idee zijn om voetbalhooligans niet meer op te pakken ‘want dat je je zo gedraagt komt door je omgeving’? Zulke uitspraken zijn interessant voor een nieuwe discussie. Wat deze voorbeelden in ieder geval laten zien is dat je omgeving een belangrijke voorspeller is voor het gedrag dat je uiteindelijk vertoont.

 

 

 

 

 

 Voetbalgeweld: waarom fans zo agressief kunnen worden

1 Comment

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *