5 tips om beïnvloeding door een straatverkoper te omzeilen

shopping-straatverkopers

Naast de shoppers, terrasgangers en straatmuzikanten heeft een nieuwe groep zich sinds een paar jaar in het straatbeeld van Nijmegen Centrum gevestigd: de straatverkopers. Met hun felgekleurde jasjes en promotiemateriaal zijn ze niet te missen op het pleintje tussen de Molenstraat en de Broerstraat. Letterlijk, want zelfs al loop je er met een flinke boog omheen, dan nog willen ze vaak even een praatje met je maken.

Meestal bestaat deze groep straatverkopers uit hartstikke sociale en sympathieke jongeren, die voor hun werk een dagje klanten of donateurs gaan werven. Zoals iedere verkoper, zal ook de straatverkoper proberen je te beïnvloeden. De straatverkoper heeft echter meer nodig; je bent immers niet met een koopintentie op hem afgestapt, zoals je dat in een winkel zou doen. Hij begint from scratch, en daar zijn nog sterkere beïnvloedingstechnieken voor nodig, wat het ‘nee’ zeggen dan ook ernstig bemoeilijkt. Hoe goed de doelen soms ook zijn: hier zit je niet altijd op te wachten. Daarom vandaag 5 tips om deze straatverkopers te omzeilen.

1. Vermijd contact

Waarschijnlijk de meest effectieve methode, maar meteen ook een van de lastigste: zorg dat je geen gesprek begint. Op het moment dat je oogcontact maakt, is het eerste contact met iemand al gelegd, en wordt het moeilijker om verder contact af te breken. Het maken van oogcontact wordt dan ook vaak gezien als een uitnodiging tot een gesprek. Geen zin om te praten? Kijk dan gewoon een andere kant op. Krijg je toch de welbekende “Mag ik u wat vragen?” naar je hoofd geslingerd? Dan werkt het in mijn ervaring het best om vastberaden maar beleefd te reageren: “Sorry, liever niet. Fijne dag nog verder!”

2. “Ja, maar”

Één van de principes waar veel verkopers op inspelen is de neiging van mensen om consistent te zijn. Om interne tegenstrijd tegen te gaan, vertonen we gedrag dat in lijn is met gedrag dat we eerder vertoond hebben. Zo ben je bijvoorbeeld meer geneigd de trap te nemen, als je eerder die dag iemand verteld hebt dat je erg actief bent.

Een verkoper begint vaak met het stellen van een aantal vragen. Als je goed oplet, zijn dit vrijwel altijd vragen waar je bijna niet anders dan ‘ja’ op kunt zeggen. Nadat je een aantal keer ‘ja’ hebt gezegd, wordt het steeds gemakkelijker om op vervolgvragen of verzoeken in te gaan. Hoe maak je het jezelf gemakkelijker om vervolgens toch ‘nee’ te zeggen? Bedenk overal een maar bij. “Ja, ik vind het belangrijk om ontwikkelingslanden te steunen, maar dat doe ik liever niet in de vorm van een maandelijkse bijdrage”.

3. Self-persuasion

Een ander principe waar veel straatverkopers op inspelen heet self-persuasion. De straatverkoper vraagt je ten eerste of je een thema (gezond eten, milieu, ontwikkelingshulp, noem maar op) belangrijk vindt. Wanneer de voorspelde “ja” volgt, zal hij je vragen uit te leggen waarom (“waarom vindt u het belangrijk om het milieu te beschermen?”). Omdat je zelf redenen moet verzinnen waarom je achter een bepaald doel staat, overtuig je jezelf als het ware van dat doel.

Het principe achter deze sterke techniek is simpel: wanneer iemand je direct probeert te overtuigen, ben je daar vaak bewust van, waardoor je kritischer tegenover de boodschap staat en er dus minder vatbaar voor bent. Zodra je echter zelf argumenten verzint, zal het voelen alsof je motivatie intrinsiek is, alsof je het écht zelf wil. Onze gouden tip om je hier tegen te weren: probeer erop te letten of een verkoper dit doet. Laat dat belletje rinkelen zodra je een “waarom”-vraag toegespeeld krijgt. Wanneer je hiervan bewust wordt, zal het effect veel kleiner zijn.

4. Er is geen “nooit”

Het inzetten van “nu of nooit”-achtige technieken is één van de simpelste, maar meest effectieve beïnvloedingstechnieken die iedere verkoper zal inzetten om jou snel ergens over te laten beslissen. Wij mensen houden ervan om onze opties open te houden, en op het moment dat we een mogelijkheid dreigen te verliezen zijn we geneigd deze vast te houden. Dit principe zien we tijdens het winkelen veelal terug in de welbekende “op = op” of “alléén vandaag” slogans. Wanneer een goed aanbod dreigt te vervallen, gaan we hier dus sneller op in. Bedenk echter dat dit bedoeld is om je op korte termijn te laten beslissen, maar dat je dezelfde straatverkoper met hetzelfde aanbod ook een week later nog tegen zult komen. Je kunt nu bijdragen, maar ook morgen of over een maand.

5. Dé oplossing

De laatste techniek zul je wel herkennen van TellSell-achtige programma’s: er wordt eerst een probleem gepresenteerd, en daarna een oplossing. Door het probleem te presenteren genereer je arousal, een soort spanning waar je graag snel vanaf wil. Als je vervolgens de oplossing in je handen gedrukt krijgt, zul je daar op dat moment vrij positief over zijn. De straatverkoper vormt hiermee echter de illusie dat dit dé oplossing is, terwijl het in werkelijkheid één oplossing is, die wellicht niet iedereen aanstaat. Bedenk op dit moment of je, los gezien van het gesprek dat je zojuist gevoerd hebt, zelf zou willen bijdragen, en hoe je dat zou willen doen.
 
Er zijn dus tal van manieren om je te weren tegen de sterke beïnvloedingstechnieken van straatverkopers. Belangrijk om te vermelden is echter dat deze straatverkopers er meestal staan namens goede doelen, die wel degelijk een bijdrage kunnen gebruiken. Zie je een maandelijkse bijdrage wel zitten? Vooral doen dus. Liever éénmalig een bedrag doneren of verder kijken naar alternatieven? Ook helemaal top. Ga je liever zelf met een prikstok de straat op om het milieu te beschermen? Ook dat is een fantastische manier om bij te dragen aan een doel waar je achter staat. Uiteindelijk maak jij de keuze om niet of wel bij te dragen, in welke vorm dan ook, en niet de straatverkoper.

P.S.: Behoefte aan een iets minder subtiele aanpak? Wellicht liggen deze tips je wel.

 5 tips om beïnvloeding door een straatverkoper te omzeilen

2 Comments

  1. Michiel | |

    Leuk artikel! Er kunnen nog een paar technieken bij:

    Reciprociteit: de straatverkoper geeft jou een gratis krantje of productsample oid en doet daarbovendien nog een stevige aanbieding bovenop (die inderdaad maar tijdelijk geldig is). Omdat hij wat consessies voor je doet heb jij de neiging om ook iets terug te doen voor deze aardige verkoper, je neemt bijvoorbeeld abonnement die hij/zij je aanbiedt. Bedenk dat ze het krantje/product geven met een doel om jou in het krijt te zetten. En zou je het abonnement nemen als hij altijd al zo goedkoop was?

    Liking: Deze superaardige verkoper doet er alles aan om door jou gemogen te worden. Een vriendelijke lach, een stroom van complimentjes, en regelmatig jouw naam herhalen (en indien een meisje een aanraking op je schouder oid) doen deze truc heel goed. Deze verkoper is je vriend, die wil je toch wel helpen? Natuurlijk zijn verkopers leuke mensen, daar worden ze op geselecteerd. Maar ze zijn niet je vrienden, en proberen je iets te verkopen, houd dat in je achterhoofd.

    Garantie: Misschien wel een van de sterkste wapens in het arsenaal van de straatverkoper. Je kan er thuis nog even over nadenken en je zit hier absoluut niet aan vast. Je kan namelijk thuis gewoon op je pc gaan, naar deze en deze site, en op deze button klikken en je bent weer zo vrij als een vogeltje. Alleen doen we dat bijna niet, we vergeten het abonnement of schuiven dit taakje vooruit en voor je het weet zit je maanden iets te sponsoren waar je weinig behoefte aan hebt. De grootste truc; ‘weet je, we schrijven je gewoon even in (tablet bij de hand), mocht je thuis spijt hebben, dan annuleer je het daar’. Je kan hier vriendelijk bedanken en aangeven dat je dit liever niet doet, de druk mee te werken is erg hoog, maar hier moet je voet bij stuk houden.

    Straatverkopers zijn best leuk als je de trucjes probeert te vinden. Je kan er bijna een bingo mee doen.

    • Dirkje van der Ven | |

      Een mooie aanvulling! Het blijft bewonderenswaardig hoe veel technieken ze in één gesprekje kunnen toepassen.

      De beïnvloedingsbingo vinden we overigens een fantastisch idee, ik zeg doen ;).

Comments are closed.