Waarom positief omdenken goed voor je is

Six mixed hands give thumbs up of approval and endorsement

Laatst fietste ik op een rotonde en ik wilde afslaan naar rechts. Sinds ik mijn rijbewijs heb, weet ik hoe vervelend het kan zijn als een fietser zijn of haar hand op dat moment niet uitsteekt. Als een brave fietser stak ik dus mijn hand netjes uit naar rechts. De bestuurder van de auto die ook afsloeg zag dit en zwaaide bij het voorbij rijden naar me om “bedankt!” te zeggen. Dit bezorgde mij een glimlach op mijn gezicht. Een kleine moeite (zowel van mijn kant, als van de bestuurder) en het voelt fijn. De positieve reactie van de bestuurder komt iedere keer weer in me op zodra ik die ene rotonde verlaat. Sterker nog, bij andere rotondes denk ik er ook aan of geven andere automobilisten eenzelfde soort reactie. Uiteindelijk is het een gewoonte geworden om braaf mijn hand uit te steken bij iedere rotonde.

Beloon het juiste gedrag

Fascinerend om te zien hoe een kleine positieve reactie kan uitmonden in een aanpassing van mijn gedrag. De psychologie achter dit mechanisme is de meeste mensen wel bekend: positieve bekrachtiging, positive reïnforcement, (operante) conditionering; noem het hoe je wil. Het principe is en blijft hetzelfde: beloon bepaald gedrag en het zal vaker vertoond worden. Dit werd in de jaren ‘30 al beschreven door B.F. Skinner (link). In verschillende experimenten liet hij dieren een bepaalde handeling uitvoeren waarna ze beloond werden met eten. Gedurende de experimenten vertoonden de dieren het beloonde gedrag steeds vaker.

Klinkt logisch toch? ‘Ja,’ zullen de meeste mensen denken. Maar waarom wordt het dan toch niet zo vaak ingezet als het zo logisch is? Misschien blijft een positieve benadering van gedrag of van de gehele situatie nog te vaak uit in het dagelijks leven.

Positief omdenken

Zo ontstond veel agressie in supermarkten bij het invoeren van de legitimatieplicht bij de aankoop van alcohol (RTL Nieuws). Klanten, zo staat vermeld in het artikel, begrijpen de reden niet en gaan in discussie. Het vragen om legitimatie roept weerstand op omdat het controlerend overkomt. De bordjes en stickers die gebruikt worden in de Nederlandse supermarkten liegen er ook niet om: “Verkoop alcohol en tabak aan jongeren, legitimatie verplicht” (plaatje), of: “Nog geen 25 jaar? Laat je legitimatie zien!” (nog een plaatje). En natuurlijk, het gaat ook om het controleren van de leeftijd, maar waarom zou je dat controlerende en dwingende karakter niet anders aankleden? Bijvoorbeeld door te vragen om het begrip van de klanten en wellicht aan te geven dat hun jonge uitstraling gezien kan worden als een compliment. Oftewel: het geven van een positieve insteek aan de situatie.

Ook bij zebrapaden zie ik het wel eens terug. Voetgangers die de voorrang nemen in plaats van krijgen. Voetgangers die zonder blikken of blozen het zebrapad op stappen en automobilisten dwingen af te remmen. Dit dwingende karakter werkt ook niet altijd even motiverend voor automobilisten. De verkeersregels stellen dat bestuurders voetgangers voor moeten laten gaan als zij oversteken of willen oversteken (Veilig Verkeer Nederland), maar is het aan de voetgangers om dit ook af te dwingen? Ik zie vaker dat voetgangers hun hand opsteken naar automobilisten als ze oversteken bij het zebrapad om hen te bedanken. Dat geeft het geheel een positieve insteek en zal de automobilist ook minder vervelend doen voelen.

Een positieve benadering van gedrag en van situaties heeft een positief effect op onze gedachten en ons gevoel (zie ook onze blog over glimlachen op over Gedrag en Gelach). Waarom zouden we dan niet vaker positief proberen te denken (of: omdenken) en te handelen in bepaalde situaties? Uiteindelijk maakt het ons alleen maar beter en worden we er ook nog vrolijker van!

 Waarom positief omdenken goed voor je is